Spodnie czyli wolność?

 

W Europie kobiety z krótkimi włosami nie podejrzewa się, że chce być mężczyzną. Dziewczynki również nie zawsze noszą dwa długie warkocze. Czasem mają krótsze włosy, ale nie czyni to z nich chłopców. Ubrania też nie są ostatecznym wyznacznikiem płci. Co, jeśli znajdziemy się w Afganistanie? Pośród ludzi, których kultura ma twarde fundamenty, jak np. Koran, a role kobiety i mężczyzny są ściśle określone: kobieta ma być żoną i matką, każda krągłość jej ciała ma być zasłonięta, a jej jedyną wartością jest jej czystość?

 

Chłopczyce z Kabulu

 

Bacza pusz 

 

Mężczyzna w afgańskim społeczeństwie odgrywa bardzo ważną rolę: jest odpowiedzialny za utrzymanie rodziny. Stoi na straży dobrego imienia swojej żony i czystości córek. Jego rolą jest je wydać za mąż, a synów wychować zgodnie z ogólnie przyjętymi normami. Z uwagi na silną pozycję mężczyzny niezwykle ważne jest posiadanie męskiego potomka. Kobieta, która urodzi syna, dowodzi swojej miłości do męża. Posiadanie synów zapewnia byt ich matce oraz reszcie rodziny.

 

Co, kiedy nie ma męskiego potomka? Jest BACZA PUSZ, czyli dziewczynka przebrana za chłopca. Jenny Nordberg w książce „Chłopczyce z Kabulu” odkrywa przed nami sekret takich dziewczynek, które zgodnie z decyzją rodziców wcielają się w rolę chłopców. Bo rodzina, w której nie ma syna, jest uważana za gorszą. Kiedy jedną z dziewczynek wychowuje się jak chłopca, rodzina nabiera większej wartości w oczach sąsiadów i dalszych krewnych.

 

Autorka książki jest nowojorską publicystką i dziennikarką. Cykl artykułów śledczych jej współautorstwa został w 2005 roku został wyróżniony Nagrodą Pulitzera. W 2010 roku otrzymała Nagrodę imienia Roberta F. Kennedy’ego za dokument telewizyjny o Afgankach. Informacje zgromadzone przez Nordberg miedzy 2010 a 2011 rokiem są główną treścią książki, która powstawała przez pięć lat (2009–2014).

 

W drugą stronę

 

Zapytać dziewczynkę, czy nie ma ochoty ubierać się jak chłopiec i biegać z innymi chłopcami za piłką oraz jeździć na rowerze, nie jest trudno. Owszem, dziecko ma wtedy okazję poznać „świat po drugiej stronie”. Wie, ile radości daje swoboda ruchu i wypowiedzi zarówno w gronie kobiet, jak i mężczyzn. Może poczuć się ważne.

 

Poznając bohaterki książki, dowiadujemy się o plusach i minusach tego zjawiska. Norberg dociera do kobiet, które dzięki temu doświadczeniu są teraz bardziej dumne ze swojej kobiecości. Przed osiągnięciem wieku rozrodczego przestały być jednak wychowywane na chłopców. Autorka spotyka również dziewczynkę, która nie chce przestać być chłopcem. Mimo że już miesiączkuje, nie chce być kobietą, odrzuca swoją płeć biologiczną. Nie wiadomo, czy wynika to z jej uwarunkowań wrodzonych, czy jednak ze sposobu wychowania.

 

Sytuacja tych dziewczynek skłania do refleksji nad tym, jakie konsekwencje może mieć wychowanie bacza pusz. To również interesuje Jenny Norberg. Bada ona problem z różnych stron. Przedstawia zdanie matek i ich dzieci, ale dodatkowo szuka opinii miejscowych lekarek. Obserwuje także reakcje społeczeństwa. Stara się ustalić, gdzie leży granica przyzwolenia na to, żeby wychować przebranego syna.

 

Dalej niż własny nos

 

W książce osoba z kultury zachodniej jest pokazana jako ktoś obcy. Widzimy, jak autorka dzięki swojemu profesjonalizmowi, pomimo innego koloru skóry i barier językowych, poznaje kolejne osoby i ich losy, jak próbuje zgłębić afgańskie tradycje rodzinne, podział klasowy społeczeństwa, sposób uprawiania polityki. Nordberg nie ocenia i nie wartościuje, tylko relacjonuje to wszystko czytelnikowi. Pozwala to odbiorcy snuć własne przemyślenia i zachęca do jeszcze głębszego poznania sytuacji afgańskich kobiet. Książka prowokuje do wielu pytań o słuszność różnych modeli wychowania, pozycje kobiety, godność dziecka i jego prawa (w ogóle w afgańskim systemie nieuznawane).

 

Jeśli myślisz, że wiesz, czym jest wolność, to masz okazję poznać jej całkiem nowy wymiar. Na nowo spojrzeć na rolę symboli, gier i zabaw z dzieciństwa, które kształtują tożsamość, charakter i osobowość. Jaki wpływ na twoje życie miały spodnie?

 

 

„Chłopczyce z Kabulu. Za kulisami buntu obyczajowego w Afganistanie”
Autor: Jenny Nordberg
Tłumacz: Justyn Hunia
Wydawnictwo: Czarne