Demokracja umiera w ciemnościach

Jak powstaje i utrzymuje się nacjonalizm i autokracja w XXI wieku? Na to pytanie stara się odpowiedzieć autorka „Zmierzchu demokracji”. W dobie odwilży prawicowych ugrupowań w Polsce i na świecie Anne Applebaum zabiera nas w świat pokrętnej polityki światowych mocarstw, które dotyka ta sama choroba – kryzys demokracji.

Upadek demokracji nie jest już tylko mrzonką wymyśloną przez opozycyjnych polityków, którzy ze zgrozą obserwują rozpad kolejnych elementów trójpodziału władzy na całym świecie, ale powoli zaczyna być wizją przyszłości. Nie da się ukryć, że w dobie pandemii i kryzysów politycznych powolny rozpad ustroju demokratycznego jest widoczny gołym okiem. Autorka z dużą starannością przygląda się i opisuje wydarzenia, które miały miejsce w ciągu ostatnich dwudziestu lat. Widzimy podziały rodzące się w Polsce po katastrofie smoleńskiej, brytyjskie dylematy przed brexitem, Hiszpanię ogarniętą nacjonalizmem, czy Węgry rządzone przez Fidesz.

Anne Applebaum to wybitna dziennikarka i pisarka, laureatka Pulitzera za książkę „Gułag”.  Wieloletnia dziennikarka i redaktorka w „The Washington Post”, była zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Spektator”. Absolwentka Uniwersytetu w Yale oraz London School of Economics. Jej mężem jest były minister spraw zagranicznych RP Radosław Sikorski.

„Zmierzch demokracji” skupia się na zmianach politycznych i społecznych na polskiej i europejskiej scenie politycznej. Anne Applebaum rozkłada na czynniki główne determinanty sceny politycznej ostatnich dwóch dekad. Autorka zestawia polską politykę z węgierską, włoską, hiszpańską i brytyjską, pokazuje, że nasz kraj nie jest osamotniony w erozji demokracji. Punktem wyjścia fabuły jest sylwester w 1999 roku, podczas którego bawili się dyplomaci i politycy z różnych frakcji politycznych. Na przestrzeni dwudziestu lat goście tamtego przyjęcia wielokrotnie zmieniali partie, stawali się dla siebie na nowo przyjaciółmi i wrogami.

Największą wartością tej książki są dygresje i anegdoty autorki, które odsłaniają nam prawdziwy charakter zmian w mediach oraz pokazują polityków z zupełnie innej – prywatnej strony. Dowiadujemy się, jak Boris Johnson dostał się na salony Westminsteru i w jaki sposób działa skrajna prawica na Węgrzech. Dla mnie dużym zaskoczeniem było odkrycie, że Johnson pisywał zmyślone historie o brukselskiej polityce w “Spectatorze”. Z ciekawością przeczytałam również historię braci Kurskich, którzy mają ze sobą w istocie niewiele wspólnego.

Pozytywnie zaskoczyło mnie to, że Anne Applebaum nie boi się poruszać aktualnych tematów. Znajdziemy odniesienia do pandemii i ostatnich wydarzeń na polskiej scenie politycznej. Autorka opisuje, jak etapami wyłączane są kolejne bezpieczniki demokracji na świecie, zgłębia kryzys mediów i przejęcie prywatnych instytucji przez państwo.

Książkę czyta się wyjątkowo lekko, prawie jak cykl dobrze napisanych artykułów. Mamy do czynienia z osobistą narracją pierwszoosobową, która może nie przypaść do gustu wszystkim. Mimo tych prywatnych spostrzeżeń, książkę czyta się z przyjemnością. Początek i koniec historii są doskonałe, zaś w środku opowieści każdy znajdzie wątek dla siebie. Publicystyczny styl i przystępny język sprawiają, że możemy ze spokojem zgłębiać meandry polityki, bez obaw o zagubienie się w nich.

Anne Applebaum nie zostawia czytelnika z dużą dozą nadziei. Wszystkie wydarzenia opisywane przez autorkę prowadzą do jednego smutnego wniosku – historia jest cyklem, który się powtarza. Jeśli nacjonalizmy będą dalej rosnąć w siłę może dojść do tragedii – do upadku demokracji, lub cichego przejścia w autokracje. Myślę, że każda osoba zainteresowana bieżącą polityką międzynarodową polityką może sięgnąć po „Zmierzch demokracji”, żeby poznać punkt widzenia autorki, która obserwuje system od środka.

„Zmierzch demokracji”

Autor: Anne Applebaum

Tłumaczenie: Piotr Tarczyński

Wydawnictwo: Agora

Rok wydania: 2020

Wpisy

Studiuję dziennikarstwo na Uniwersytecie Warszawskim. Pochłaniam książki w ilościach hurtowych, a w moich żyłach płynie reportaż. Szczególnie bliskie są mi tematy związane ze społeczeństwem i gospodarką. Uwielbiam odkrywać punkt widzenia drugiego człowieka oraz zgłębiać historię jego życia.

Twój adres email nie zostanie opublikowany.