/

Fiesta grzybiarzy

Za oknem jesień. Pora roku jesiennych dziewczyn, o których śpiewała Kalina Jędrusik w Kabarecie Starszych Panów, a także miłośników grzybobrania. Idealny moment, aby usiąść wygodnie w fotelu, najlepiej przed możliwie jak największym ekranem, i obejrzeć Fantastic fungi (2019) – przepiękny dokument Louiego Schwartzberga o pasji, historii i miłości do… grzybów. Z muzyką klasyczną w tle. O tym, jak wiele cały świat im zawdzięcza, mimo że na co dzień ludzie nie zdają sobie z tego sprawy i o niezliczonych tajemnicach oraz możliwościach, które skrywają pod swoimi kapeluszami opowiadają znani w środowisku naukowcy, tacy jak Paul Stamets oraz autorzy bestsellerowych pozycji: Michael Pollan, Eugenia Bone, Andrew Weil. 

Film Fantastic fungi na polskich salach kinowych planowo miał pojawić się w lutym 2020 r. Niestety, pandemia pokrzyżowała filmowcom plany i prawdopodobnie na wielkim ekranie będzie można go zobaczyć dopiero w następnym roku. Jednak dla niecierpliwych, spragnionych grzybiarskich wrażeń estetycznych (dokument Schwartzberga to pod tym względem prawdziwa uczta!) nic straconego. Film, który znalazł się na liście kandydatów do nominacji do Oscara, można zobaczyć w wersji anglojęzycznej na platformach streamingowych Amazon Prime Video, Vimeo oraz Google Play. 


Kolczakówka piekąca (łac. Hydnellum peckii banker). Krople jaskrawoczerwonego przesączu zbierające się niej do złudzenia przypominają krople krwi. Źródło: Wikipedia

Mapa Polski na portalu grzyby.pl prognozuje liczbę grzybów, którą można włożyć do koszyka w trakcie godziny zbierania. Aktualnie jest szczyt sezonu, pasjonaci z cieknącą ślinką pocierają dłonie. Owa grafika z doniesieniami leśnych zapaleńców tworzy niezwykle kolorowy, można się pokusić o stwierdzenie niemalże psychodeliczny obraz, który jest podobny do wizji wywoływanych po skosztowaniu magicznych, halucynogennych odmian. O ich niezwykłych właściwościach Schwartzberg opowiada w swoim dokumencie. Jednak co począć, kiedy zajdzie słońce, jak rozwijać pasje, siedząc wygodnie w fotelu, tęsknym wzrokiem patrząc przez okno w oczekiwaniu wschodu słońca i kolejnej wyprawy po leśne dary? Jedną z możliwości oferuje angielski reżyser, który dostarcza równie emocjonujących wrażeń. Schwartzberg od czterech dekad uwiecznia wstrzymujące dech w piersiach niesamowite relacje, wzory i piękno obecne w przyrodzie. Za pomocą technologii przedstawia zjawiska, które czasem są zbyt szybkie, zbyt wolne, zbyt duże lub zbyt małe, aby zarejestrowało je ludzkie oko. Kamera służy jako szkiełko, przez które człowiek może poszerzyć granice swojej percepcji. 

Schwartzberg tworzy filmy we współpracy m.in. z National Geographic. Do jego ostatnich pozytywnie przyjętych produkcji nie sposób nie zaliczyć 3D IMAX, Mysteries of the unseen world (2013) oraz Wings of life (2011) dla platformy Disneynature, w której głosu jako narratorka użyczyła sama Meryl Streep. Znakomita część widzów bardzo sceptycznie podchodzi do motywujących filmików, jednak te z serii Gratitude Revealed (2015) są jak podróż w głąb nauki, mistycyzmu i pomagają budować wdzięczność za otaczającą rzeczywistość. Można powiedzieć z przymrużeniem oka, że działają podobnie jak psychoterapia. Partnerem całej akcji jest organizacja Oprah Winfrey Network (OWN), która po bardzo pozytywnie odebranym przemówieniu Louiego Schwartzberga na TEDx talks stworzyła program, który pomaga rozwijać cechy, takie jak tytuły poszczególnych filmów: Wdzięczność, Odwaga, Ciekawość, Miłość, Cel etc.


Okratek australijski (łac. Clathrus archeri), jego pomidorowa czerwień zachęca do konsumpcji, jednak nie zapach. Mimo to jego tzw. czarcie jaja w niektórych krajach uznawane są za przysmak. Źródło: Wikipedia

Jak widać, Fantastic fungi to tylko jeden z inspirujących dokumentów, które stworzył Louie Schwartzberg. Poza przyspieszonymi ujęciami dojrzewania niezwykle pięknych, kolorowych grzybów o różnych kształtach można zauważyć wiele nawiązań do filozofii buddyjskiej. Po śmierci stajemy się częścią mikrobiologicznego Matrixu, ponieważ na naszej planecie wszystko jest ze sobą połączone niczym grzybnia (według twórców jest ona naszą matką). Budową i funkcjonowaniem przypomina internet i wszechświat. Widz po seansie sam ma wrażenie, że staje się grzybem (co w realiach pandemicznych koreluje z uczuciem wywołanym ciągłym siedzeniem w domu). Po trwającej około 15 minut odzie do grzybów rozpoczyna się część historyczna. Wysnuta jest hipoteza, że być może fakt, że potomkowie homo sapiens spożywali grzybki halucynogenne wpłynęło na jego dużo szybszą ewolucję w porównaniu do innych gatunków. Później przechodzimy do osobistych wspomnień bohaterów dokumentu. Odbiorca dowiaduje się, jak grzyby wpłynęły na ich życie – m.in. wsparły w walce matkę cierpiącą na raka w ostatnim stadium, jednemu z mężczyzn pomogły nawet zdobyć dziewczynę. W jaki sposób? Warto samemu się przekonać. Ostatnie pół godziny skupia się przede wszystkim na medycznych zastosowaniach grzybów, szczególnie pod kątem leczenia depresji, stanów lękowych za pomocą seansów z magicznymi (halucynogennymi) odmianami. Malownicze, niezwykle bogate w szczegóły, psychodeliczne animacje pozwalają pośrednio doświadczyć skutków ich działania. 

Z pewnością zobaczenie w dobrej jakości kadrów z rosnącymi fluorescencyjnymi grzybami może wzbogacić szary, jesienny wieczór. Dokument pozwala poznać niezwykle bogaty świat niszczycieli i twórców znajdujący się tuż pod naszymi stopami. Co ciekawe, a film niestety tego nie porusza, są kraje (np. Holandia), w których zbieranie grzybów w naturze jest nielegalne, a do obrotu handlowego dopuszcza się jedynie pieczarki i boczniaki. W Europie Środkowej ceni się grzyby raczej nie dla ich wartości stymulujących, lecz ze względu na walory smakowe.


Lakówka ametystowa (łac. Laccaria amethystina), grzyb występujący w Europie Środkowo-Wschodniej m.in. w Sudetach. Źródło: Wikipedia

Istnieje strona internetowa w języku angielskim społeczności pasjonatów mykologii, twórców akcji o nazwie Fantastic fungi, na której publikowane są powiadomienia związane z filmem (np. o rozmowach z twórcami, premierze w Wielkiej Brytanii, która miała miejsce 7 listopada 2020) oraz przepisy m.in. na… grzybowe cappuccino. Publikowane są także informacje o różnych wydarzeniach mających na celu ochronę środowiska, artykuły popularnonaukowe o grzybach i nie tylko.  Można wpisać swój adres email na tej stronie i dołączyć do ich grzybni”, jak sami się określają.

Możliwe, że liczne ciekawostki zawarte w dziele Schwartzberga pomogą zabłysnąć oraz tym samym uniknąć niewygodnych tematów przy wigilijnym stole – nawiązać symbiozę z wujkami, być może pochłoniętych grzybową pasją. Kto wie, być może grzyby kiedyś pomogą rozwiązać wszystkie problemy (z taką myślą pozostawiają nas twórcy). Jedno jest pewne: wszyscy jesteśmy ze sobą połączeni niczym grzybnia, dlatego musimy dbać o przetrwanie każdego gatunku, aby nie doprowadzić do katastrofy na naszej planecie.


Soplówka bukowa (łac. Hericium coralloides). Są artyści, którzy tworzą rzeźby z grzybni m.in. tego gatunku. Źródło: Wikipedia

Fantastic fungi (2019)
Reżyseria: Louie Schwartzberg
Produkcja: USA 2019
Czas trwania: 81 min
Film dostępny w wersji anglojęzycznej m.in. na Amazon Prime Video, Vimeo, Google Play


Tematem miesiąca działu Folder z dokumentami jest natura.


Obrazek wyróżniający: zdjęcie promujące film, źródło: Youtube


Soplówka jeżowata (łac. Hericium erinaceus) to jadalny grzyb, wyglądem przypominający grzywę lwa. Wywodzi się z tradycji dalekiego wschodu Chin i Japonii. Obecnie głównie stosowany jest jako immunomodulator i środek na poprawę pracy umysłu. Źródło: Wikipedia

Wpisy

Studentka finansów i dziennikarstwa na UW. Szefowa działu Książka w NMS Magiel. Beatnik, wagabunda i dekadentka w jednym. W życiu chce jak Blaise Cendrars "Podróżować przez książki, ludzi, kraje". Kocha stary rock, jazz, kino nieme i tańce latino.

Twój adres email nie zostanie opublikowany.