Joey the Jew – amerykański sen Pulitzera

Nagroda Pulitzera rozdawana jest rokrocznie od 4 czerwca 1917 za wybitne osiągnięcia w dziedzinach dziennikarstwa, literatury pięknej i muzyki. Kim był jej fundator?

Urodził się 10 kwietnia 1847 roku w Makó w rodzinie węgierskich Żydów, Fülöpa Pulitzera (Politzera) i Elize Berger, jako József Pulitzer. Ich przodkowie pojawili się na ziemiach węgierskich pod koniec XVIII wieku. Ojciec Josepha był bardzo szanowany i uważany za jednego z czołowych kupców i sklepikarzy w Makó, a w 1853 roku był na tyle bogaty, aby przejść na emeryturę w wieku 42 lat.

Rodzina przeniosła się do Pesztu. Niestety, przedwczesna śmierć głowy rodziny w 1858 roku poskutkowała dużymi problemami finansowymi. Joseph, jako nastolatek, próbował zaciągać się do armii europejskich, aż wreszcie, w 1864 roku, przybył do Bostonu opłacony przez rekruterów wojskowych Massachusetts, którzy wówczas szukali żołnierzy na wojnę secesyjną. Szybko jednak opuścił stację w Deer Island, przenosząc się do Nowego Jorku, gdzie za zgłoszenie do ochotniczej kawalerii 1. pułku (formacji znanej głównie jako Lincoln Cavalry) otrzymał 200 dolarów. Choć biegle mówił po węgiersku, niemiecku i francusku, nauka angielskiego w wojsku przychodziła mu z trudem – 1. pułk składał się bowiem w dużej części z niemieckich imigrantów.


Chromolitografia z wizerunkiem Pulitzera nałożona na kompozyt jego gazet. Źródło: Wikipedia

Światła Saint Louis

Po wojnie Pulitzer przeniósł się do Bedford, aby spróbować swoich sił w przemyśle wielorybniczym, jednak szybko uznał to za wyjątkowo nudne zajęcia. Po powrocie do Nowego Jorku był spłukany – spał w wagonach kolejowych, miał przy sobie tylko chusteczkę, którą sprzedał za 75 centów. Pociągiem towarowym postanowił udać się do Saint Louis.

„Światła St. Louis wyglądały dla mnie jak ziemia obiecana” – mówił po przybyciu do miasta. Od zawsze miał problemy z utrzymaniem pracy – imał się różnych zajęć: od opieki nad stadem mułów po kelnerowanie w słynnej restauracji „Tony Faust” przy 5. Ulicy, gdzie poznał wielu członków Towarzystwa Filozoficznego St. Louis. Był zbyt wątły i chudy do pracy fizycznej a jednocześnie zbyt dumny, by poddać się rozkazom.


Restauracja Tony’ego Fausta uważana była za jeden z najlepszych lokali gastronomicznych w kraju. Źródło: Historic Missourians

Czas wolny spędzał w Bibliotece Marcantile, gdzie pożerał książki i grał w szachy. Tam poznał Carla Schurza – urodzonego w Niemczech imigranta, którego podziwiał za osiągnięcie sukcesu znanego dziś jako „american dream”. 6 marca 1867 roku Pulitzer zrzekł się obywatelstwa Królestwa Węgier, stając się oficjalnie obywatelem Stanów Zjednoczonych.

W 1868 roku Westliche Post zaproponowało mu posadę reportera. Krótko po tym Joseph padł ofiarą oszustwa: wraz z kilkudziesięcioma mężczyznami wsiadł na statek, zachęcony obietnicą pracy na plantacji cukru w Luizjanie. Mężczyźni szybko jednak zwęszyli podstęp, a Pulitzer mógł wrócić i opisać historię w Westliche Post, czym zdobył uznanie redaktorów gazety.

Wkrótce potem poznał adwokatów Williama Patricka i Charlesa Phillipa Johnsona, którzy pomogli mu zdobyć pracę w Atlantic and Pacific Railroad – linii kolejowej łączącej dziś St. Louis z Tulsą oraz Albuquerque z Południową Karoliną. Praca polegała na rejestrowaniu aktów prawnych dotyczących gruntów kolejowych w dwunastu hrabstwach południowo-zachodniej części stanu Missouri, gdzie planowana była dalsza budowa linii. Dzięki Patrickowi i Johnsonowi Pulitzer zyskał przestrzeń do studiowania prawa i przygotowywania się do adwokatury. Cechował się wielką pracowitością – nazywany „Joey the German” (Joey Niemiec) lub „Joey the Jew” (Joey Żyd), pracował dzień w dzień od 10:00 do 2:00 w nocy.


                     

             Redakcja gazety Westliche Post na rogu ulic 5. i Market Street w St. Louis. Źródło: Wikipedia

Pojedynek w Hotelu Schmidta

Wkrótce Pulitzer dołączył do Partii Republikańskiej Carla Schurza. 14 grudnia 1869 roku wziął udział w posiedzeniu republikanów w St. Louis. Przywódcy zdecydowali się nominować Josepha na stanowisko w stanowej legislaturze. Niestety, problemem był jego wiek – bohater miał wówczas 22 lata, czyli o trzy za mało, by osiągnąć wymagane 25 lat. Mimo to, Pulitzer energicznie prowadził swoją kampanię, wygrywając ostatecznie 209-147.

Podczas sesji w Jefferson City 5 stycznia 1870 roku głosował za wprowadzeniem 15. poprawki i prowadził zaciętą batalię o reformację skorumpowanego sądu hrabstwa St. Louis, tym samym wyzywając na pojedynek kapitana Edwarda Augustine’a – superintendenta ds. rejestracji w St. Louis. 27 stycznia doszło do spotkania obu panów w salonie Schmidt’s Hotel, gdzie Augustine miał nazwać Pulitzera „przeklętym kłamcą”. Joseph nie mógł znieść obrazy – wróciwszy do przeciwnika z pistoletem w dłoni, zachęcał do kontynuowania dyskusji. Doszło między nimi do bójki, w wyniku której Augustine został postrzelony w kolano, a Pulitzer – ranny w głowę. Dzisiejsze relacje zaprzeczają posiadaniu przez kapitana broni, jednak też nie wykluczają tego zupełnie.

Jeszcze przebywając w Jefferson City, Pulitzer awansował na stanowisko redaktora naczelnego Westliche Post, uzyskując tym samym prawo własności do tytułu.


Rysunek w Post-Dispatch przedstawiający pojedynek Augustine’a z Pulitzerem. Źródło: Historic Missourians

Po demokratycznej stronie mocy

W wyborach prezydenckich 1872 roku Joseph Pulitzer poparł kandydata Partii Republikańskiej, Horace’a Greeleya. Ostatecznie kampania republikanina okazała się katastrofą, a wybory zwyciężył kandydat Demokratów, Ulysses Simpson Grant. Dwa lata później Pulitzer promował Partię Ludową, jednak szybko rozczarowany, przeszedł na demokratyczną stronę mocy. Poglądy Josepha były zgodne z linią partii – jego wcześniejszy sprzeciw spowodowany był obrzydzeniem do niewolnictwa, co wykorzystał w późniejszym czasie na niekorzyść kandydata Republikanów w wyborach do Senatu, rozpuszczając szkodliwą plotką, jakoby William Gentry sprzedał niewolnika.

W 1876 roku Pulitzer wygłosił w kraju prawie 70 przemówień, w których potępił dawnego sojusznika Carla Schurza i wezwał do pojednania między Północą a Południem. W tym czasie pisał do New York Sun depesze w imieniu kampanii Samuela J. Tildena – kandydata na gubernatora Nowego Jorku. Po nieznacznej przegranej Tildena, Joseph wrócił do St. Louis, gdzie poświęcił się praktyce prawniczej i szukaniu nowych możliwości reporterskich.


Kiedy Joseph Pulitzer tworzył Post-Dispatch w 1878 roku, w St. Louis działało około dziesięciu gazet. Szczupła, wysoka sylwetka bohatera i jego wydatny nos sprawiały, że był łatwym celem do wyśmiewania i często stawał się obiektem karykatury. Źródło: Historic Missourians

9 grudnia 1878 roku Pulitzer kupił upadającą gazetę St. Louis Post i połączył ją z John Dillon’s St. Louis Post, tworząc dziennik wkrótce znany jako Post-Dispatch (dziś St. Louis Post-Dispatch). Pod skrzydłami Pulitzera, nakład pisma stale wzrastał z początkowego poniżej 4 tys. egzemplarzy w 1878 roku do 22,3 tys. egz. w 1882. Joseph podwyższył wówczas wynagrodzenie pracowników do najwyższego w mieście. W tym samym roku poślubił Amerykankę Katherine „Kate” Davis. Para doczekała się siedmiorga dzieci, z których pięcioro dożyło dorosłości.

W 1882 roku podczas „wyścigu do Kongresu” zawiązał się gorzki spór między Alonzem W. Slaybackem a jego partnerem prawnym Jamesem O. Broadheadem. Sprawa stała się dosyć medialna. John A. Cockerill, redaktor naczelny Post-Dispatch, nazwał Slaybacka tchórzem, co nie umknęło uwadze polityka – 13 października Slayback stawił się w redakcji Post-Dispatch i uzbrojony zagroził Cockerillowi. Redaktor bez chwili namysłu zastrzelił Slaybacka, co wywołało narodową sensację i zaszkodziło reputacji Josepha Pulitzera.


W 1892 roku Pulitzer umieścił redakcję Post-Dispatch w budynku przy ulicy Olive Street 513. Źródło: Historic Missourians

Nowojorski Świat

W kwietniu 1883 roku Joseph wraz z żoną Kate udali się do Nowego Jorku pod pretekstem wakacyjnej podróży do Europy. W rzeczywistości jednak Pulitzer miał złożyć ofertę kupna porannego wydania New York World, którego właścicielem był Jay Gould. Pod rządami Goulda gazeta mocno straciła na wartości, jednak uparty właściciel nie ustępował, proponując Pulitzerowi cenę przewyższającą pół miliona dolarów z zatrzymaniem obecnej redakcji i personelu. Joseph niemal wycofał się z negocjacji, jednak w końcu, za namową żony, utargował 346 tys. dol. z pełną swobodą w doborze pracowników.

W ciągu pierwszych dwóch tygodni New York World zyskał 6 tys. czytelników, a po trzech miesiącach nakład zwiększył się do 39 tys. egz., ostatecznie zatrzymując się na zawrotnej liczbie 600 tys. sprzedanych egz. Podobnie jak w St. Louis, Pulitzer i w Nowym Jorku przywiązywał dużą wagę do sensacji. Artykuły opatrywał prowokującymi nagłówkami, zawierał reklamy i ilustracje. Batalie o reformy i newsy z dziedziny rozrywki stały się głównymi filarami pisma. W 1887 roku zastępy redakcji zasiliła słynna dziennikarka śledcza Nellie Bly.

W chwili kupowania przez Pulitzera New York Wold, Nowy Jork nie miał dużej gazety popierającej Partię Demokratów – Tribune i Times były republikańskie, a Sun i Herald – niezależne. W pierwszym numerze po przejęciu New York World Pulitzer ogłosił, że gazeta będzie poświęcana „sprawie ludu”.


Budynek redakcji New York World, znany jako Pulitzer Building, w 1890 roku był najwyższą budowlą w Nowym Jorku. Został zburzony w 1955 roku. Źródło: Historic Missourians

Rok później Joseph został wybrany do Izby Reprezentantów Stanów Zjednoczonych. Podczas swojej kadencji walczył o umieszczenie Statui Wolności w Nowym Jorku. Z funkcji zrezygnował po nieco ponad roku jej sprawowania.

Ogromny wzrost sprzedaży New York Wold przyniosło zaangażowanie się Josepha w kampanię prezydencką gubernatora Nowego Jorku Grovera Clevelanda w 1885 roku. To wówczas Pulitzer zaatakował po raz pierwszy Theodore’a Roosevelta, zarzucając mu oszustwo w związku z reformami i tym samym rozpoczynając gorącą rywalizację z przyszłym prezydentem. Po zwycięstwie Clevelanda w wyborach prezydenckich New York World stał się największą gazetą demokratyczną w kraju. W tym czasie Pulitzer był wielokrotnie atakowany przez przeciwników, używano wobec niego określeń „Judas Pulitzer” lub „Jewseph Pulitzer”.

W 1895 roku w New York World ukazywał się niezwykle popularny komiks „Żółty dzieciak” (oryg. „The Yellow Kid”) autorstwa Richarda F. Outcaulta, dając początek tzw. „yellow journalism”. Wówczas William Randolph Hearst kupił konkurencyjny w stosunku do New York World tytuł, New York Journal, będący kiedyś własnością brata Pulitzera, Alberta. Tym samym rozpoczął wojnę z Josephem o nakłady.

W 1909 roku New York World ujawnił nielegalną wypłatę 40 mln dol. przez Stany Zjednoczone francuskiej Kompanii Kanału Panamskiego, a Pulitzer został oskarżony o zniesławienie Theodore’a Roosevelta i J.P. Morgana. Ostatecznie sąd oddalił akt oskarżenia.


Rysunek artysty Leona Barritta, opublikowany 29 czerwca 1898 roku, przedstawia Josepha Pulitzera i Williama Randolpha Hearsta ubranych w koszule nocne „żółtego dzieciaka”, napierających na litery ułożone w słowo „wojna”. Źródło: Historic Missourians

Cicho, dość cicho

Problemy zdrowotne Pulitzera (ślepota, depresja, nadwrażliwość na bodźce) sprawiły, że musiał wycofać się z życia publicznego. Nadal zarządzał gazetą ze swojej nowojorskiej rezydencji. W 1911 roku wybrał się w podróż jachtem do swojego zimowego domu na wyspie Jekyll. 29 października słuchał, jak jego osobisty sekretarz czyta o królu Francji Ludwiku XI – gdy zbliżał się do końca, Pulitzer wyszeptał po niemiecku „Leise, ganz leise” („cicho, dość cicho”). Były to jego ostatnie słowa. Ciało zostało przewiezione do Nowego Jorku a bohater spoczął na cmentarzu Woodlawn w Bronksie.

W 1892 roku Joseph oferował rektorowi Uniwersytetu Columbia, Sethowi Lowowi, pieniądze na założenie pierwszej na świecie szkoły dziennikarstwa – marzenie zostało zrealizowano dopiero po śmierci Pulitzera, który w testamencie zapisał Uniwersytetowi 2 mln dol. W 1912 roku istniały już dwie szkoły dziennikarstwa powstałe z inicjatywy Pulitzera – Columbia University Graduate School of Jounalism oraz Missouri School of Journalism. Dziś pozostają jednymi z najbardziej prestiżowych na świecie.


Pogarszający się wzrok Pulitzera zmusił go do zatrudnienia sekretarzy, którzy czytali mu prasę. Źródło: Historic Missourians

Awers i rewers złotego medalu Nagrody Pulitzera zaprojektowanego w 1917 roku przez Chestera Frencha. Źródło: Wikipedia

Obrazek wyróżniający: portret Josepha Pulitzera namalowany przez Johna Singera Sargenta w 1905 roku, źródło: Pinterest

Twój adres email nie zostanie opublikowany.