Laudacja dla Joanny Gierak-Onoszko z okazji przyznania jej nagrody jury studenckiego Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego za Reportaż Literacki


Studenckie jury Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego za Reportaż Literacki za rok 2019, w skład, którego weszli redaktorzy magazynu „Nowy Folder” afiliowanego przy Fundacji Centrum Badań i Edukacji im. Ryszarda Kapuścińskiego, postanowiło niejednogłośnie przyznać nagrodę Joannie Gierak-Onoszko za reportaż „27 śmierci Toby’ego Obeda” (wyd. Dowody na Istnienie).


Joanna Gierak–Onoszko to 40-letnia dziennikarka, felietonistka i reportażystka. Zajmuje się tematyką społeczną, prawniczą oraz prawami człowieka. „27 śmierci Toby’ego Obeda” to jej literacki debiut, co warto podkreślić. Reportaż ten jest wynikiem kilkuletniego pobytu autorki w Kanadzie.


Dla członków jury, kluczową rolą reportażu jest obiektywne ukazywanie społecznych problemów. Nie ich ocenianie, nie szukanie winnych czy wydawanie wyroków, ale właśnie rzetelne ukazywanie otaczającej nas rzeczywistości. Solą reportażu powinno być docieranie do nieodkrytych wcześniej źródeł, osób czy dokumentów. Dążenie do prawdy powinno być celem samym w sobie, najwyższą ideą przyświecającą autorowi, na każdym etapie tworzenia. Wierzymy, że reportaż powinien stanowić ważny głos oraz realnie wpływać zarówno na opisywany problem, jak i na rzeczywistość, z którą konfrontujemy się każdego dnia. Prowokować do zmian i społecznej debaty. Ale nie oznacza to absolutnie, że autor powinien stawiać się w roli sędziego czy ulegać emocjom. Spośród książek nominowanych w tym roku do Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego, „27 śmierci Toby’ego Obeda” zdecydowanie spełnia wszystkie powyższe cele oraz idee.


Joanna Gierak-Onoszko podejmuje w swojej książce niezwykle trudną tematykę. Pozornie nam znaną, a jednak ukazaną z zupełnie innej pespektywy, pokazując jej przerażającą skalę. Autorka burzy powszechnie przyjęty obraz Kanady. Sprawia, że zaczynamy patrzeć na całe państwo i jego historię w zupełnie inny sposób, a kraj ten, po lekturze reportażu, już na zawsze będzie nam się kojarzył z czymś zupełnie innym niż liść klonu, niedźwiedzie czy hokej. „27 śmierci Toby’ego Obeda” ukazuje świat tzw. „ocalonych”. Ludzi, którzy jako dzieci przeszli przez niewyobrażalne piekło, a piętno tych przeżyć pozostało z nimi do końca życia. Doświadczyli gwałtów, tortur i nieludzkiego upodlenia, często mając zaledwie kilka lat. Co najgorsze, doświadczyli tych okropieństw w szkołach — miejscu, które powinno być dla nich ostoją bezpieczeństwa i zaufania. Od ludzi, którzy mieli zadbać o ich wychowanie, a krzywdzili ich w imię swojej religii. W imię wierzeń, które dla rdzennych Kanadyjczyków są całkowicie obce.  Wmawiając dzieciom, że krzywdzą je w imię Boga, dla wyższego dobra. Problem, który jest znany także i w naszej polskiej rzeczywistości, a skala tuszowania jego śladów w Kanadzie wciąż poraża.


Autorka oddaje głos każdej ze stron, powstrzymując się od własnego komentarza. Ocalonym, ich rodzinom, politykom, rdzennym Kanadyjczykom czy wreszcie samym oprawcom. Jednocześnie reportaż ten pokazuje, jak trudne jest odcięcie się od przeszłości, wybaczenie win oraz ich rekompensata. Autorka pokazuje, że do dzisiaj cała Kanada jest niezwykle złożonym oraz wewnętrznie skłóconym państwem, o trudnej historii, mającym ogromny problem ze zbudowaniem własnej tożsamości. Jej wizerunek jest bowiem oparty na kłamstwach i ludzkim cierpieniu. Gierak-Onoszko wykonała ogrom pracy, docierając do wszelkich osób czy dokumentów związanych z opisywanym problemem, obchodząc się z nimi z godnym podziwu szacunkiem. Udawania, że najbardziej emocjonująca, poruszająca oraz okrutna, jest sama prawda. Czyli to, co powinno być główną osią oraz celem dobrego i rzetelnego reportażu.


Studenckie jury Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego za Reportaż Literacki, przyznając nagrodę Joannie Gierak-Onoszko, chce podziękować jej za podążanie drogą, którą powinien podążać każdy autor reportażu. Za ukazanie ważnego społecznie problemu w rzetelny i wielowymiarowy sposób. Za dążenie do prawdy, mimo złożoności i niezwykłej trudności podejmowanego tematu. I wreszcie, chcielibyśmy podziękować autorce za realizację reporterskiej misji, jaką jest służenie społeczeństwu, poprzez opisywanie otaczającej na rzeczywistości.


Nagrodę przyznało jury w składzie:

Jakub Banan Banasik – przewodniczący jury

Marcelina Cywińska

Ola Dobieszewska

Weronika Waldon

Wojciech Podgórski

Twój adres email nie zostanie opublikowany.