/

Mój „przyjaciel” robot

Nowoczesne technologie od lat są nieodłącznym elementem wielu zawodów, a maszyny bez problemu wykonują prace, które kiedyś były efektem jedynie ludzkich rąk. Mimo to, wciąż nie dopuszczamy do siebie myśli, że kiedyś roboty mogłyby całkowicie przejąć nasze obowiązki. Czy jednak mamy podstawy by czuć się niezastępowalni? Na to pytanie odpowiedzi szukają twórcy dostępnych na HBO GO dokumentów „Raport specjalny VICE’a: Przyszłość pracy” i „Prawda o robotach zabójcach.”

VICE to kanadyjska firma z branży mediów cyfrowych, która podjęła współpracę z HBO już w 2013 roku. Wówczas sieć wyemitowała pierwszy sezon serialu o tematyce społeczno-politycznej zatytułowanego VICE. Twórcą serialu był założyciel medium, Shane Smith, a drugi sezon produkcji otrzymał nagrodę Emmy.

Twórcy dokumentu „Raport specjalny VICE’a: Przyszłość pracy” przyglądają się amerykańskiemu rynkowi pracy, który zdaje się być w przededniu kolejnej rewolucji przemysłowej związanej ze sztuczną inteligencją.

Roboty i maszyny już nie tylko są uzupełnieniem pracy ludzi, ale są też w stanie wykonać ją samodzielnie. W dodatku robią to szybciej i efektywniej, a często też popełniają mniej błędów niż człowiek. Dziennikarze VICE’a w rozmowach z przedsiębiorcami, właścicielami wielkich firm, ale też pracownikami, próbują dowiedzieć się, czy gospodarka, rynek pracy i przede wszystkim człowiek są gotowi na zmiany w automatyce. Ciekawe są rozbieżności opinii właścicieli wielkich korporacji i szeregowych pracowników, czego przykładem jest choćby Amazon, który zaczął wprowadzać roboty już w 2012 roku. Zapewniło to 300 tysięcy nowych stanowisk i usprawniło dotychczasową pracę. Tye Brady, technolog firmy Amazon, wciąż podkreśla, że wykorzystanie sztucznej inteligencji opiera się na zbalansowanej współpracy między robotem a człowiekiem. Inaczej widzi to 23-letni Jav. Dla niego praca w magazynie Amazona to ciągła próba nadążenia za robotem. Nie sądzi też, że jego relację za maszyną można uznać za partnerską – to raczej robot jest tutaj szefem.

Podstawowe pytanie, na jakie odpowiedź próbują znaleźć twórcy, brzmi: czy sztuczna inteligencja pozbawi nas dotychczasowych miejsc pracy, czy raczej jest szansą na stworzenie zupełnie nowych stanowisk i możliwości? Film nie daje nam jednoznacznej odpowiedzi, co pokazuje, że twórcy podeszli do tematu z wielu perspektyw. Jeden z dziennikarzy VICE’a w rozmowie ze współzarządzającym systemami bezpieczeństwa w banku zauważa, że nowe stanowiska pracy są w znacznej mierze przeznaczone dla ludzi wykształconych, podczas gdy roboty zastępują pracowników raczej nisko płatnych zawodów. W efekcie korzystne zmiany, zachodzące na rynku pracy, odczuje jedynie niewielka, uprzywilejowana grupa obywateli, co może doprowadzić do pogłębienia się różnic klasowych w społeczeństwie.

Okazuje się jednak, że nie tylko zatrudnieni na stanowiskach nisko płatnych, związanych z pracą fizyczną, mogą czuć się zagrożeni. Komputery są niezbędnym elementem m.in. branży finansowej, medycznej czy prawniczej i wkrótce może okazać się, że zatrudnieni w tych sektorach również przegrają rywalizację z maszynami, które świetnie radzą sobie z procesami decyzyjnymi i przetwarzaniem danych.

źródło: filmweb.pl

„Raport specjalny VICE’a” jest świetnie zrealizowanym dokumentem, który w bardzo kompleksowy sposób podchodzi do tematu obecności nowych technologii na rynku pracy. Twórcy pokazują zarówno pozytywne jak i negatywne skutki wprowadzenia sztucznej inteligencji do firm czy całych branży, a ich celem nie jest to, by na końcu filmu przedstawić widzom ostateczną tezę. Dziennikarze VICE’a starają się dowiedzieć, co doprowadziło do przemian, jakie są tego efekty, ale również wraz z ekspertami i przedsiębiorcami zastanawiają się, jak możemy zapobiec nadchodzącemu kryzysowi, bo oczywiste jest, że nie wycofamy się z rozwoju technologicznego.

Nad miejscem człowieka i robotów na rynku pracy zastanawia się także Maxim Pozdorovkin w swoim dokumencie „Prawda o robotach zabójcach”. Urodzony w Moskwie reżyser od jedenastego roku życia mieszka w Nowy Jorku, jednak problemy współczesnej Rosji są mu bardzo bliskie. W 2013 roku nakręcił film dokumentalny „Pussy Riot: A Punk Prayer”, opowiadający o sprawie sądowej anty – putinowskiej, punk – rokowej grupie feministycznej.

Tytuł jego najnowszego dokumentu kojarzy się raczej z apokaliptycznym filmem science – fiction, ale to tylko pozory: wszystkie przytoczone na ekranie historie miały miejsce w dzisiejszym, realnym świecie. Tym razem twórcy analizują problem w perspektywie globalnej, bo oprócz USA odwiedzają także Niemcy, Chiny i Japonię, badając w jaki sposób nowoczesne technologie mogą zagrażać pracownikom, ale także kontaktom międzyludzkim. Pokazują także przypadki śmiertelnych wypadków spowodowanych przez maszyny.

W fabryce Volkswagena w Niemczech robot zabił mężczyznę. W USA samosterująca Tesla zderzyła się z ciężarówką, po czym jechała dalej z oderwanym dachem i martwym kierowcą w środku. Te sytuacje są dla twórców punktem wyjścia do refleksji nad naszym stosunkiem do nowoczesnych technologii. Czy przypadkiem nie uwierzyliśmy, że roboty są nieomylne i nie popełniają błędów? Czy nasze zaufanie do maszyn nie powinno być ograniczone? Kierowca wspomnianej Tesli w czasie jazdy oglądał „Harry’ego Pottera”, można więc przypuszczać, że do wypadku nie doszłoby, gdyby nie jego bezgraniczne zaufanie do samochodu. Poza tym, kto odpowiada za śmierć spowodowaną przez maszynę? Przecież żaden wymiar sprawiedliwości nie pośle za kratki robota.

Pozdorovkin dowodzi, że nowoczesne technologie doprowadził nie tylko do robotyzacji pracy, ale i stosunków między ludźmi. Wymowna jest scena rozgrywająca się w hotelu w Japonii. Na recepcji zamiast ludzi pracują roboty. Większość gości wygląda na zdezorientowanych, a jedna z kobieta mówi wręcz, że chciałaby porozmawiać z człowiekiem. Zawody, w których do tej pory kładło się nacisk na kontakt z drugim człowiekiem, dziś mogą być wykonywane przez roboty. Tylko czy jesteśmy na to gotowi? A co ważniejsze: czy w ogóle chcemy, by zza lady czy recepcji patrzyła na nas maszyna?  

Natalia Oumedjebeur

„Raport specjalny VICE’a: Przyszłość pracy”
Reż. Shane Smith
USA 2019, 52 min
Dystrybucja HBO GO

„Prawda o robotach zabójcach”
Reż. Maxim Pozdorovkin
USA 2018, 76 min
Dystrybucja HBO GO

[fot. obrazek wyróżniający: James Pond on Unsplash]

Wpisy

Studentka III roku dziennikarstwa na UW. W dziennikarstwie najbardziej fascynuje ją wywiad i reportaż, a za mistrzów gatunku uważa Ryszarda Kapuścińskiego i Orianę Fallaci, których ceni za dociekliwość i otwartość na drugiego człowieka. Pasjonatka jazdy konnej, kryminałów i dobrej kuchni.