/

Nie będą czekać wiecznie


Dokument „Zatoka cieni” uświadamia nam, że tu i teraz toczy się rozpaczliwa walka o „akwarium świata”. Walka z chciwością ludzi, korupcją oraz biernością władzy.


Ostre światło przecina noc. Silnik motorówki wyje rozpaczliwie. Dystans pomiędzy dwoma łódkami powoli się zmniejsza. Sto metrów, pięćdziesiąt, dziesięć… „Wyłączyć silnik” – rozlega się głos – „W imię meksykańskiej marynarki wojennej, zatrzymać statek!” Reflektor oświetla wpadające do wody przedmioty. To pospiesznie wyrzucany ładunek, wart co najmniej kilkadziesiąt tysięcy dolarów. Motorówka wykonuje gwałtowny zwrot, po czym niebezpiecznie zbliża się do łodzi marines. „Atakują silnik” – krzyczy żołnierz – „Atakują silnik”. Obraz gwałtownie niknie.


Nie jest to fragment filmu sensacyjnego, lecz dokumentu „Zatoka cieni” w reż. Richarda Ladkaniego. Podobne sceny rozgrywają się w Zatoce Kalifornijskiej niemal każdej nocy. Pochodzące z nielegalnego połowu towary warte są dużo pieniędzy. Obietnica szybkiego zarobku przyciąga kłusowników. Kosztem tego co najcenniejsze, czyli jednego z najpiękniejszych morskich ekosystemów świata.


Zatoka Kalifornijska, zlokalizowana na północno-zachodnim wybrzeżu Meksyku jest prawdziwą kopalnią skarbów. Żyje tam oszałamiająca liczba przeróżnych zwierząt – około 900 gatunków ryb, w tym blisko 80 endemitów. Można spotkać tu żółwie morskie, foki, stada płaszczek i gromady delfinów. Zatoka jest domem dla 1/3 waleni świata, w tym wielorybów szarych, czy płetwali błękitnych (największych wielorybów na świecie). Przede wszystkim, jednak, w zatoce mieszka zagrożony wyginięciem, najmniejszy morświn świata. Nazywany jest po hiszpański vaquita, czyli „mała krówka”. Dorosłe osobniki ważą jedynie ok. 40 kilogramów, a ich długość to między 1,2 – 1,5 metra. Vaquitę można spotkać jedynie w Meksyku.


Populacja wynosi ok. 30 osobników i cały czas się kurczy. Jest to skutek działania kłusowników, którzy polują na inną cenną i rzadką rybę – totoabę. Jej wartość może sięgać kilkudziesięciu tysięcy dolarów. Pod warunkiem, że uda się ją przetransportować do Chin – tam uważana jest za wielki przysmak, wierzy się również w jej właściwości lecznicze. Kłusownicy rozstawiają więc sieci, w które wpadają także vaquity. Uwięzione w sieciach nie mogą wypłynąć na powierzchnię i zdychają.


„Nie chodzi tylko o wymieranie gatunku, ale o działania kryminalne. (…) Kto ma z tego zyski? Jak cena z 4500 dolarów w Meksyku, skacze do siedemdziesięciu tysięcy dolarów w Chinach?” – pyta dziennikarz śledczy Carlos Loret de Mola. Kto za tym stoi? Dlaczego rząd nie jest w stanie kontrolować sytuacji? Dokument w przejmujący, wartki sposób, opowiada historię, pokazując przebieg śledztwa. Podążamy za grupą naukowców, ekologów i dziennikarzy, którzy muszą zmierzyć się z korupcją i bezsilnością władz oraz brutalnością kłusowników. Bohaterowie imponują swoim zaangażowaniem i siłą charakteru: „Będziemy walczyć o każde życie, nie przestaniemy”.


Choć vaquita jest symbolem, gra nie toczy się jedynie o jeden gatunek, lecz o losy całej Zatoki. Na ile można ją ochronić? Na ile można chronić takie miejsca na całym świecie? Czy jesteśmy w stanie sprzeciwić się polityce niszczenia środowiska, partykularnych interesów? W 1997 liczba osobników vaquity była szacowana na ok. 600. Według aktualnych danych, jeśli poziomy połowów utrzymają się, gatunek prawdopodobnie wyginie do 2021 roku. Chyba, że… będzie to historia ze szczęśliwym zakończeniem?


Dokument National Geographic „Zatoka cieni” zdobył nagrodę publiczności na tegorocznym festiwalu Sundance. Producentem wykonawczym jest Leonardo DiCaprio, który znany jest z zaangażowania w kwestie ochrony środowiska. Film można obejrzeć podczas 19. edycji Międzynarodowego Festiwalu Filmowego Watch Docs (6 grudnia, godz. 18:00).


„Zatoka cieni”
reż. Richard Ladkani
produkcja: National Geographic, 105’

Wpisy

Studentka dziennikarstwa na Uniwersytecie Warszawskim. Lubię dobrze opowiedziane historie. W kinie czasem się to udaje, a wtedy warto o tym napisać. Jeśli nie, tym bardziej?
(https://www.filmweb.pl/user/Agata_Ikanowicz)