Pociąg ku wolności

 

Mały żydowski chłopiec, z gwiazdą Dawida przyszytą na płaszczu, biega po ulicach francuskiego miasta, szukając schronienia przed goniącymi go SS-manami. Wszystkie drzwi pozostają jednak przed nim zamknięte. Gdy wydaje się, że zaraz dojdzie do najgorszego, chłopiec budzi się z koszmarnego snu. Jest bezpieczny. Jedzie pociągiem do słonecznego Stambułu, z dala od piekła ogarniętej wojną Europy.

 

 

„Turecki Paszport” to dokument opowiadający historię Żydów, uratowanych w trakcie II wojny światowej dzięki interwencjom tureckich dyplomatów. Przedstawia losy osób, które dzięki działalności tureckich polityków uniknęły wywózki do obozów koncentracyjnych. Gdy sytuacja w Europie stawała się coraz bardziej napięta, a Turcja była coraz bliższa wypowiedzenia wojny III Rzeszy (ostatecznie stało się to 23 lutego 1945 r.), by ratować życie swoich obywateli, tureckie władze zdecydowały się na ich ewakuację z Francji. Z Gare de l’Est w Paryżu wyjechało parę pociągów do Stambułu. Uratowano kilkuset Żydów.

 

Film składa się z nagrań rozmów z osobami, które jechały tymi pociągami. Wspominają oni swoje życie podczas nazistowskiej okupacji. Opisują również podróż pociągiem do Stambułu – towarzyszący im stale niepokój, czy na pewno dotrą do Turcji, strach w trakcie bombardowań i postojów na stacjach, gdzie żołnierze niemieccy przeszukiwali pociągi. Widz zobaczy również nagrania archiwalne i zdjęcia z okresu II wojny światowej oraz sceny rekonstruujące wspomnienia osób uratowanych przez dyplomatów. Te sceny są moim zdaniem najsłabszą stroną dokumentu: emanuje z nich pewna sztuczność, która mnie osobiście irytowała. Na szczęście to lekko negatywne wrażenie zaciera świetna muzyka, która odpowiednio buduje napięcie i oddaje emocje towarzyszące wtedy tureckim Żydom.

 

Film jest godny polecenia. Nie tylko dlatego, że przedstawia niesamowitą, mało znaną szerszemu gronu osób historię, ale też dlatego, że pokazuje, że nawet w najgorszych czasach znajdą się ludzie, którzy nie pozostają obojętni na los najsłabszych.

 

 

„Turecki paszport”
Reżyseria: Burak Arliel
Produkcja: Turcja 2011