Poetka przeklęta

 

Świat Cyganów – tajemniczy, pełen magii, tańca i śpiewu. Wśród nich ona. Nazywana Papuszą, co po cygańsku znaczy „lalka”. Poetka odkryta przez Jerzego Ficowskiego. Uwielbiana przez Juliana Tuwima. Znienawidzona przez Cyganów. Wykluczenie, z jakim się spotkała, odbiło się na jej zdrowiu psychicznym. „Z taboru byłam, teraz znikąd jestem” – mówiła na krótko przed śmiercią.

 

 

 

Życiorys Bronisławy Wajs, nazywanej Papuszą, jest pełen niewiadomych. Taka też jest książka reporterska Angeliki Kuźniak dotycząca poetki. Pierwszy znak zapytania pojawia się już przy dacie i miejscu urodzenia kobiety. Na kolejnych etapach jej życia jest ich coraz więcej. Była samoukiem – postanowiła, że nauczy się własnoręcznie podpisywać. Nauczyła się pisać i czytać. Wtedy po raz pierwszy spotkała się z szykanami ze strony Cyganów, którzy byli niepiśmienni. Nie posyłali dzieci do szkoły. W ich mniemaniu mieszała im w głowach.

 

„Papusza” to świadectwo rzetelnej pracy Angeliki Kuźniak, która dotarła do bezcennych materiałów archiwalnych. Przytacza wiersze, fragmenty listów, a także oficjalne dokumenty. Reporterka próbuje odkryć tajemnice życia poetki, lecz, jak się dowiadujemy, nie jest to do końca możliwe. Poza życiem głównej bohaterki, książka pokazuje także specyfikę cygańskich taborów. Dość szczegółowo opisuje także to, co działo się z polskimi Romami w czasie wojny. Jest to stosunkowo mało znana część historii.

 

Kuźniak nikogo nie wybiela. Sumiennie opisuje wszystko tak, jak było. Stąd możemy się dowiedzieć, że Bronisława Wajs spędziła miesiąc w areszcie za kradzież kury, że była bita przez męża (za przyzwoleniem cygańskiego prawa) oraz że dziecko, które przygarnęła i kochała jak własne, okazało się być zadufanym niewdzięcznikiem, który nie przyjechał nawet na jej pogrzeb.

 

„Papusza” to książka niezwykle piękna, ale także smutna. Bo i życie poetki takie było. Jedyne czego żałuję to tego, że reporterce nie udało się odkryć wszystkich tajemnic życia Cyganki –większość pytań wciąż pozostaje bez odpowiedzi.

 

 

„Papusza”
Autorka: Angelika Kuźniak
Wydawnictwo: Czarne