/

To ty mnie do tego zmusiłeś

Film ukazujący historię kobiet oskarżonych o zabójstwo swoich bliskich, męskich członków rodziny. Reżyser, Mehrdad Oskouei, maluje przed widzem obraz irańskiej systemowej opresji, przekazywanej z pokolenia na pokolenie. „Cienie bez słońca” to jeden z dokumentów prezentowanych w ramach jubileuszowej, 20. odsłony festiwalu filmowego Watch Docs, trwającej online od 4 do 13 grudnia.

„Zostałam pobita do krwi, złamał mi nogę”. „Wywiózł mnie na pustynię i groził, że następnym razem mnie zabije”. „Więził mnie w domu, wydając pieniądze na inne kobiety”. Takie słowa padają często z ust głównych bohaterek filmu „Cienie bez słońca”.

Są to młode kobiety, odsiadujące wyrok w zakładzie przestępczym za zbrodnie popełnioną na członku rodziny: bracie, ojcu, mężowi, szwagrze. Jedne z nich chciałyby cofnąć czas, inne nie żałują swojego czynu. Wszystkie te nastolatki łączy jednak trauma, doświadczenie cierpienia, przemocy fizycznej i psychicznej. Bite i poniżane, zostały zmuszone do ostateczności, często działając w obronie własnej. „Po zabiciu czujesz satysfakcję, możesz wreszcie zemścić się za te wszystkie lata upokorzeń. Jednak po tygodniu dociera do Ciebie, co zrobiłaś”.

Młode kobiety odsiadują wyrok w zakładzie przestępczym, natomiast wiele ich matek, współwinnych, czeka na wyrok w celi śmierci. Często to sami synowie skazanych są głównymi oskarżycielami, domagając się wykonania na swoich matkach najwyższego wyroku.

Ciekawym zabiegiem ze strony reżysera jest pozostawienie kamery jako narzędzia dla młodych dziewczyn do zaadresowania swoich myśli: do matek oczekujących na śmierć lub swoich ofiar. Pod wpływem chwili, bez wstydu wynikającego z obecności mężczyzny, zdradzają one intymne szczegóły dotyczące konsekwencji swojej zbrodni, jej przyczyn, a nawet przebiegu.

Wiele z tych dziewczyn żałuje swojego czynu i nadal kocha swoich ojców, mężów, wujków.  „Wiem, że mnie kochałeś, ale nie potrafiłeś mi tego okazać. Dlaczego zmieniłeś się, tato, dlaczego przestałeś być taki, jak wtedy, gdy miałam sześć lat?” – mówi do kamery ze łzami w oczach dziewczyna, która odsiedziała już swój wyrok i jest teraz na wolności. Mówi jednak otwarcie, że na zewnątrz wcale nie żyje jej się lepiej. Bo czy można nazwać wolnością patriarchalną, otaczającą ją rzeczywistość? To wspólnota sióstr, kobiet, które dopuściły się podobnych czynów, trzyma młode bohaterki dokumentu przy nadziei. Każda z nich wspiera się i troszczy o siebie nawzajem.

Zakład przestępczy jest niejako schronieniem przed agresywnym, zdominowanym przez mężczyzn społeczeństwem, które nie sprzyja kobietom-morderczyniom. Młode kobiety, zmuszane do małżeństwa, nie mają wsparcia ze strony członków rodziny – tak samo jak i wymiaru sprawiedliwości.  Zdają sobie sprawę, że nikt nie ochroni ich przed agresywnym mężem czy rodzicem.

„Gdy poszłam z moimi obrażeniami na policję, policjanci zapytali się mnie: co takiego zrobiłaś, że ojciec cię tak pobił?” Mężczyźni w tym systemie nie widzą problemu, winna zawsze jest kobieta, a kara za jej czyny jest wiadoma.

Niewątpliwie, dokument Mehrdad Oskoueriego rzuca inne światło na irańskie kobiety, pozbawione pomocy i ratunku przed agresywnymi oprawcami, przez wiele lat bite i poniżane. To, że muszą żyć ze świadomością tego, co zrobiły, jest jasne – ich cień zawsze będzie dawał o sobie znać. „Cienie bez słońca” to zdecydowanie adekwatny tytuł – czy dla takich kobiet jest w ogóle jakieś „słońce”?


„Cienie bez słońca” / „Sunless Shadows”
Reżyseria: Mehrdad Oskouei
Produkcja: Iran, Norwegia 2019
Dystrybucja: Watch Docs
Czas: 74 min


Mehrdad Oskouei to irański twórca filmowy, producent, fotograf i badacz urodzony w Teheranie w 1969 roku. Absolwent reżyserii filmowej na University of Arts. Jeden z głównych irańskich twórców filmów dokumentalnych. Jego filmy cieszą się dużym uznaniem krytyków na wielu festiwalach w kraju i za granicą. W 2010 roku za swoje osiągnięcia otrzymał nagrodę Dutch Prince Claus Award. Jego ostatni film, „Cienie bez słońca”, został nagrodzony za najlepszą reżyserię na Festiwalu Filmowym IDFA w 2019 roku.


Obrazek wyróżniający: kadr z filmu „Cienie bez słońca”, źródło: Watch Docs

Twój adres email nie zostanie opublikowany.