Warto grać w Kapuścińskiego

 

„Przekładając tekst, otwieramy Innym nowy świat, tłumaczymy go, a tłumacząc przybliżamy, pozwalamy w nim przebywać, uczynić go cząstką naszego osobistego doświadczenia.”

 

   Katarzyna Mroczkowska-Brand wpadła na pomysł przełożenia na angielski „Cesarza” w 1979 roku w samolocie. William R. Brand przetłumaczył także „Wojnę futbolową” (1990), „Spacer poranny” (2009) i „Busz po polsku”, który zostanie wydany wiosną 2017 r.
(fot. Karolina Chojnacka)

 

4 marca 1932 roku w Pińsku urodził się jeden z najwybitniejszych reporterów na świecie – Ryszard Kapuściński. W 85. rocznicę jego urodzin w Teatrze Powszechnym w Warszawie odbył się Wieczór Anglosaski, poświęcony Cesarzowi Reportażu oraz jego angielskim tłumaczom, którzy przyczynili się do światowej popularności Kapuścińskiego i przełożenia jego książek na obce języki. Spotkanie poprowadził Remigiusz Grzela.

 

Warto przypomnieć, że 4 marca to także dzień urodzin Alicji Kapuścińskiej. Żona reportera otrzymała kwiaty, najserdeczniejsze życzenia oraz gromkie brawa od osób przybyłych do Teatru Powszechnego.

 

Pani Alicja Kapuścińska od początku istnienia Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego za Reportaż Literacki oraz Nagrody Translatorskiej dla Tłumaczy Ryszarda Kapuścińskiego jest ich patronem honorowym. (fot. Karolina Chojnacka)

 

Podczas uroczystości wyświetlono fragment filmu Raula de la Fuente i Damiana Nenowa „Another day of life” – animacji z elementami dokumentu opartej na książce „Jeszcze dzień z życia”. Wręczono także Nagrodę Translatorską dla Tłumaczy Ryszarda Kapuścińskiego. Wyróżnienie po raz pierwszy przyznano w 2015 roku, wtedy w dwóch kategoriach: za całokształt twórczości i za przekład na nowy język. W tym roku Nagrodę wręczono tylko w pierwszej, ponieważ, jak ogłosiła Kapituła, „liczba 39 języków, na które jest tłumaczony Ryszard Kapuściński, nie powiększyła się o żaden nowy.” Kapituła trzeciej edycji w składzie: Alicja Kapuścińska – żona reportera, Vera Verdiani – pierwsza laureatka wyróżnienia, Bożena Dudko – sekretarz Kapituły, Miłada Jędrysik z „Przekroju”, tłumaczka Elżbieta Kalinowska i Jarosław Sroka z Kulczyk Investments – przedstawiciel fundatora i mecenasa Nagrody Translatorskiej, zdecydowała, że nagrodę za całokształt twórczości otrzymają dr hab. Katarzyna Mroczkowska-Brand oraz dr William R. Brand. Swój wybór uzasadniła tym, że laureaci „kongenialnymi przekładami książek «Cesarz», «Szachinszach» i «Jeszcze jeden dzień z życia» przyczynili się do światowego sukcesu i otworzyli drogę do tłumaczenia książek Kapuścińskiego na inne języki”. Laudację wygłosił prof. Jerzy Jarniewicz, który powiedział, że „tłumacze występowali w roli przekładowców, ale też: agentów literackich, redaktorów, krytyków, recenzentów, promotorów, i choćby za tę złożoność ról należy się im nagroda”. Podkreślił także, że w ich przekładach nazwisko Cesarza Reportażu „zapisywane jest z poszanowaniem polskiej pisowni, ze znakami diakrytycznymi”, co jest bardzo ważne i stosunkowo rzadkie. Remigiusz Grzela przypomniał, że „dzięki tym tłumaczeniom reporter debiutował na świecie jako klasyk”.

 

Fragmenty wspomnień Katarzyny Mroczkowskiej-Brand i Williama R. Branda z książki „Podróże z Ryszardem Kapuścińskim” przeczytała Krystyna Czubówna, zapowiedziana przez prowadzącego jako „najlepszy i najbardziej zmysłowy polski głos”. Na prośbę laureatki Nagrody Translatorskiej publiczność odsłuchała piosenki Boba Dylana „A Hard Rain’s A-Gonna Fall” wykonanej przez Patty Smith podczas ceremonii wręczenia Nagrody Nobla.

 

Krystyna Czubówna użyczyła swojego głosu przy czytaniu audiobooka „Wojny futbolowej”, która weszła do kolekcji „Dzieła Wybrane” Ryszard Kapuściński wydanej w 1. rocznicę śmierci pisarza. (fot. Karolina Chojnacka)

 

Podczas krótkiej rozmowy laureaci opowiedzieli o wspólnej pracy nad przekładem „Cesarza”, o poszukiwaniu wydawcy dla książki, którym została Helen Wolf oraz o spotkaniu z Ryszardem Kapuścińskim. Powiedział im wtedy, żeby nie mieli wątpliwości w tłumaczeniu, bo dla niego najważniejsze jest to, że sprawia im to przyjemność.

 

Uroczystość zakończyła się pokrojeniem tortu urodzinowego przez laureatów Nagrody Translatorskiej oraz odsłuchaniem wiersza Cesarza Reportażu pt.: „Przetrwa ten”. Wydarzenie było częścią 8. edycji Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego za Reportaż Literacki.

 

(fot. Karolina Chojnacka)

 

Wstęp: fragment tekstu Ryszarda Kapuścińskiego pt.: „Tłumacz – postać XXI wieku” (3 czerwca 2005 roku; wyborcza.pl)