Śladami AR-15

 

Broń w Stanach Zjednoczonych należy do grona zagadnień wybitnie politycznych, na równi z aborcją, małżeństwami jednopłciowymi czy religią w sferze publicznej. Przynależność do obozu republikańskiego łączy się z bezkrytycznym sprzeciwem wobec wszelkich prób ograniczenia dostępu do pistoletów i karabinów. Tym ciekawiej zapowiadał się reportaż „Wolność i spluwa. Podróż przez uzbrojoną Amerykę” napisany przez liberalnego Żyda – Dana Bauma – miłośnika broni i polowań.

 

 

Dla Polaków debata na temat broni jest równie odległa co emancypacja Afroamerykanów. Co prawda kilkunastu posłów próbowało niedawno rozpocząć debatę na temat swobodniejszego dostępu do broni w naszym kraju, jednak w tym momencie dotyczy ona przede wszystkim członków kół myśliwskich, stałych bywalców strzelnic i niewielkiej grupy pasjonatów zabytkowych militariów. W USA natomiast około 40% społeczeństwa posiada przynajmniej jedną broń, sześć milionów osób ma pozwolenie na noszenie na co dzień broni ukrytej, a co roku na rynek trafia kilkaset tysięcy nowych sztuk, przede wszystkim wszechobecnych AR-15, rozsławionych przez wiele masowych strzelanin w Stanach. Obecne prawo w większości stanów wymaga jedynie piętnastominutowego sprawdzenia przeszłości w systemie komputerowym i wypełnienia formularza, a najtańsze strzelby można kupić w supermarketach za niewiele ponad sto dolarów.

 

Bohaterowie Bauma zrównują dostęp do broni z obywatelską wolnością. Wszelkie, nawet najmniejsze próby ograniczenia dostępu świadczą według nich o braku zaufania ze strony polityków, głównie prezydenta Obamy, urzędującego w trakcie powstawania reportażu. Większość z nich prezentuje się jako odpowiedzialni hobbyści dbający o swój arsenał i stale podnoszący umiejętności. Dla niektórych broń była elementem dorastania i lokalnej kultury, u innych pojawiła się przez przypadek.

 

Autor nie przemilczał jednak nieścisłości w argumentacji członków i miłośników NRA (National Rifle Association – największa organizacja na rzecz swobodnego dostępu do broni w USA). Przedstawiciele organizacji alarmują w trakcie swoich szkoleń o wszechobecnej przestępczości, podczas gdy jej poziom jest najniższy od lat. Dodatkowo NRA według autora nie kładzie wystarczającego nacisku na bezpieczeństwo w obchodzeniu się z bronią. Z drugiej strony irracjonalna wydaje się  krucjata liberałów względem karabinów szturmowych – przestępstwa z ich udziałem stanowią jedynie niewielki procent wszystkich strzelanin w USA.

 

„Wolność i spluwa” nie jest jednak jedynie reportażem o pistoletach, strzelbach i karabinach. Poprzez podróż śladami miłośników broni i sklepów w nią zaopatrujących, Dan Baum tworzy również polityczno-kulturową mapę Stanów Zjednoczonych, od pełnych potomków niemieckich imigrantów obrzeży Cincinnati w Ohio, przez zbierający się po huraganie Katrina Nowy Orlean, aż po terroryzowane przez dzikie świnie Greenville w Teksasie. Broń w tworzeniu światopoglądu, bez względu na odwiedzony przez Bauma stan, odgrywa rolę przewodnią. Kochasz broń – nienawidzisz liberałów.

 

Pozornie wykluczające się liberalny światopogląd i miłość do broni Dana Bauma daje możliwie najwyższą dawkę obiektywizmu przekazu w „Wolności i Spluwie”. Autor zadaje wiele ważnych pytań, ale nie stara się dawać kategorycznych odpowiedzi. Mnogość statystyk nie przytłacza czytelnika, a dopełnia historię i pomaga w wyrobieniu własnego zdania. Polscy miłośnicy broni znajdą w tym reportażu setki opisów broni od egzemplarzy z czasów wojny secesyjnej po współczesne AR-15. Laicy dostaną natomiast możliwość zrozumienia abstrakcyjnej dla nich pasji, a także poznania anegdot z planów filmowych czy niuansów kulturowych związanych z bronią. W „Wolności i Spluwie” denerwują jedynie pojawiające się od czasu do czasu literackie opisy przyrody, które wyszarpują czytelnika z historii pachnącej prochem i rozgrzanymi lufami. Reportaż Bauma daje jednak ważną lekcję, która nie dotyczy jedynie strzelb i karabinów w USA – jeżeli przedmiot dyskusji zostaje kategorycznie wpisany w polityczny światopogląd, osiągnięcie konsensusu prawdopodobnie będzie niemożliwe.

 

 

„Wolność i Spluwa. Podróż przez uzbrojoną Amerykę”
Autor: Dan Baum
Wydawnictwo Czarne
Rok wydania: 2018