Centrum Kapuścińskiego

Stróż nocny, sprzątaczka z Ukrainy, młody chłopak w call-center, pracownik liniowy w zakładzie przemysłowym. Co ich łączy? Wszyscy oni opowiadają Markowi Szymaniakowi o absurdach polskiego rynku pracy.

 

 

Reportaż  „Urobieni” dotyczy jednego z ważniejszych problemów społecznych w Polsce: pracy. Jest panoramą problemów z  jakimi boryka się ogromna ilość ludzi na rynku pracy. Problemów, które  czasami są wręcz patologiczne. Bo jak inaczej nazwać sytuację, w której na stanowisko ochroniarskie poszukuje się osób chorych i upośledzonych, a im większy stopień upośledzenia, tym więcej skorzysta na tym pracodawca? Takich paradoksów, które psują polski rynek pracy autor znalazł wiele. Wszystkie opisał w świetnym reporterskim stylu, na przykładach konkretnych bohaterów.

 

Mimo chęci i ciężkiej pracy zatrudnionym często trudno jest związać koniec z końcem. Przyczyny są różne, jednak zawsze leżą one po stronie wad systemu, które sprytnie i bezlitośnie wykorzystuje pracodawca. Szymaniak opisuje absurdalne warunki pracujących, ukazując na pojedynczym przypadku szersze zjawisko. Oszustwa i machinacje w opisanych przez reportera branżach są na porządku dziennym, niemal normą stosowaną, niepisanym kodeksem pracodawcy. Reporter oddaje także głos przedsiębiorcom, pokazując ich punkt widzenia, na przykład w reportażu „Zbawiciel”, gdzie został pokazany sposób myślenia właściciela zakładu gastronomicznego.

 

Kolejnym ważnym zagadnieniem poruszonym w książce jest tymczasowość pracy bohaterów. Umowy śmieciowe i brak świadczeń socjalnych są standardem. Zatrudniony często nie wie jaki los czeka go jutro, gdyż pracodawca może zrobić z nim co chce. Sytuacja taka wytwarza poczucie strachu, drżenia o niepewną przyszłość. Każdy z bohaterów mimo złych warunków pracy jest przekonany, że musi trzymać się swojego zajęcia, ponieważ  na jego miejsce czekają dziesiątki chętnych,  gotowych podjąć jeszcze większe wyrzeczenia. Brytyjski ekonomista Guy Standing osoby o niepewnej sytuacji na rynku pracy nazwał  „prekariatem”, i to głównie prekariuszy zawieszonych w próżni tymczasowości  dotyczy książka reportera.

 

Książka Marka Szymaniaka to ważny głos w debacie dotyczącej kondycji polskiego rynku pracy. Każdy z reportaży jest rozprawą na wybrany temat, autor polemizuje i wytyka wady systemowe. Minusem tekstu może być wskazywanie przez reportera rozwiązań danych problemów, moim zdaniem niepotrzebne. Szymaniak mógł poprzestać na samym opisie problemu, pokazania rzeczywistości bez próby podsunięcia czytelnikowi rozwiązań.

 

Reporter opisuje bardzo powszechne zjawisko, jak na reportaż mało spektakularne, jednak ważne społecznie. Nie ma tu wielkich historii zapadających w pamięć, za to świetnie opisana i uchwycona zwykła codzienność wielu milionów Polaków.

 

Rafał Bartolik

 

„Urobieni. Reportaże o pracy”
Autor: Marek Szymaniak
Wydawnictwo Czarne
Rok wydania: 2018

 

Please Enter Your Facebook App ID. Required for FB Comments. Click here for FB Comments Settings page

Zobacz też:
Chłopiec z Placu Broni

Chłopiec z Placu Broni

Prezentujemy pierwszy fragment naszej książki "Bratanki. 11 niezwykłych portretów"
Koczownicy z dachu świata

Koczownicy z dachu świata

Fotoreportaż z Czangtangu
Od pomysłu do premiery, czyli jak powstaje film

Od pomysłu do premiery, czyli jak powstaje film

Przebieg produkcji filmowej na przykładzie dokumentu „15 stron świata”

Name required

Website